Bractwa kurkowe, znane również jako bractwa strzeleckie, od wieków wpisywały się w historię wielu polskich miast, stanowiąc ważny element lokalnej tożsamości. W Wielkopolsce tradycja ta sięga średniowiecza, kiedy to członkowie cechów rzemieślniczych zobowiązani byli do obrony murów miejskich. Doskonalenie umiejętności strzeleckich było wówczas nie tylko obowiązkiem, ale i przywilejem, a organizacje te z czasem zyskiwały na znaczeniu społecznym i patriotycznym.
Początki bractw na Ziemi Jarocińskiej
Na terenie dzisiejszego powiatu jarocińskiego pierwsze bractwo kurkowe powstało w Nowym Mieście nad Wartą. Jego statut został zatwierdzony przez króla Władysława IV w 1667 roku, co podkreśla rangę tych organizacji w dawnej Rzeczypospolitej. Kolejne związki strzeleckie zawiązywały się w Żerkowie (1698), Mieszkowie (1818), Jarocinie (1860), Jaraczewie (1879) oraz Wojciechowie (1927).
Warto zauważyć, że w okresie zaborów jarocińskie bractwo miało charakter niemiecki, podczas gdy pozostałe organizacje z regionu kultywowały polskie tradycje narodowe. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku niemiecka Schützengilde w Jarocinie zakończyła działalność, a jej majątek przekazano nowo utworzonemu polskiemu Bractwu Strzeleckiemu.
Rola bractw w okresie międzywojennym
W dwudziestoleciu międzywojennym członkowie bractw kurkowych skupiali się nie tylko na szkoleniu strzeleckim, ale również na kształtowaniu postaw obywatelskich i patriotycznych. Organizacje te angażowały się w życie kulturalne, organizując uroczystości i wydarzenia integrujące lokalne społeczności. Były też gotowe do obrony kraju w razie potrzeby, co podkreślało ich militarny rodowód.
Przerwa w działalności i odrodzenie po 1989 roku
Wybuch II wojny światowej przerwał funkcjonowanie bractw. Po wojnie podjęto próby reaktywacji, m.in. w Mieszkowie, jednak władze komunistyczne w 1949 roku rozwiązały te organizacje. Dopiero przemiany ustrojowe po 1989 roku umożliwiły odrodzenie się bractw kurkowych w Polsce. Dziś tradycję tę kontynuują m.in. bractwa w Jarocinie i Mieszkowie, które pielęgnują pamięć o dawnych zwyczajach i wartościach.
Zachowane fotografie z 1928 roku, przedstawiające członków Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Mieszkowie podczas uroczystości Zielonych Świąt oraz procesji w Żerkowie, są cennym świadectwem historii. Znajdują się one w zbiorach Muzeum Regionalnego w Jarocinie, które dokumentuje dzieje regionu.
Źródło: Gmina Jarocin (fb)
Fot. m.facebook.com
